Bastida Herria

Arabako Arabako herri txiki honek 1.500 biztanle inguru ditu, azalerak 38,50 km2 eta altitudea 540 metrotakoa da. Egun, Arabako Errioxan dago eta, antzinan, Gaztela eta Nafarroako erreinuen arteko muga zen. Toloño mendiak iparraldean mugatzen du eta Hegoaldean Ebro ibaiak. Hortaz, Haro (Errioxa) 4 Km-tara dago, Guardia 21 Km-tara, Logroño 35 Km-tara eta Gasteiz 43 Km-tara. Bastio (harresia, gotorlekua) hitzetik datorkio izena Bastidari, iragan gudaria islatzen diona. Izan ere, Erdi Aroko herria harresi batez inguratuta zegoen. Antso Sendoak foruak eman zizkion 1196an. Ingurune garaia da eta berezko klima du, barruan badago ere, Toloño mendiak eusten ditu Kantauritik datozen haize hezeak. Hortaz, mahastizaintza nagusitu da eta, era berean, erabat mugatu du bere ekonomia: ardogintza. Horren lekuko Bastidako upeltegiak ditugu.

 Bastidako hirigune historikoa monumentu multzo izendatu dute Kultura Ondasun Kalifikatua kategoriarekin. Garrantzitsua eta aberatsa izan zen; garai hartako arrastoak aurkituko ditugu herriko sarrerako arkua nahiz irteerakoa zeharkatu: Larrazuri eta Toloño.

Natura ingurunea: Toloño gailurretik kolore aldakorreko paisaia erakargarria agertzen zaigu begi-bistara. Gorenean ikuspegi ederrak, Ebro ibaiak egiten dituen meandroak Errioxako muga marraztuz.

Gatzaga Buradon: Ezin dugu ahaztu Bastidako udalerrikoa den herria. Toloño mendilerroaren beste aldean dago. Erdi Aroko harresitua da, orduko ate eta dorreak dituena. XIX. mendera arte ustiatu ziren gatzagek eman diote izena..

[Gora]

Bastidako euskal toponimia

Hemen agertzen diren toponimoak Jesús M. Perez Garciak idatzitako liburutik jaso dira, berari gure esker beroena. Araba Euskaraz 2008an Bastidan egingo denez, idazle honen ezagupenak eta ondorioak bildu ditugu aipatutako toponimoen erroak euskaran oinarrituta daudela erakusteko. Hain zuzen ere, toponimo hauek, Bastidako eskumenean dauden udal-barrutikoen izenak dira. Horrek egiaztatzen du gure herrian Euskaraz hitz egin, pentsatu eta adierazten zela.

[Gora]

Arabar Errioxa

Ebroko ibaiertzetik Kantauri mendikateko alderdian etzanda, ipar haizetik babestuta eta berezko mikroklima izanik, Arabar Errioxa berezko izaera duen eskualdea da, izaera guztiz ezberdina eta originala hain zuzen. Dituen lur gorriak ezin hobeak dira mahatsondoa landatzeko; hori dela eta, Arabar Errioxako paisaia udaberrian berde bizikoa da, eta udazkenean berriz, urre-kolorekoa eta gorrixka; ardogintzak nazioartean ezaguna den zonalde honi dagokion fama ematen dio. 

Baina 316 kilometro karratuko hedaduran historiaurreko arrasto interesgarri ugari, harresitutako herrixkak, oinetxeak, fruta-laborantzak eta paisai paregabeak daude; ondare guzti horiek adierazten digu bertako biztanleek probetxu handiz eta antzinatik lur emankor horietan finkatu zirela.

Eskualde osoa herri hauek osatzen dute:

• Batetik, Kantauri Mendilerroaren itzalpean: Leza, Guardia, Bilar, Kripan, Lantziego, Binasperi, Ekora, Gorrebusto, Labraza, Arabako Moreta, Oion;

• Bestetik, Ebroko ibaiertzean: Buradon Gatzaga, Bastida, Samaniego, Paganos, Nabaridas, Eskuernaga, Mañueta, Eltziego, Lapuebla de Labarca, Assa, Serna,  

Gastronomiari dagokionez, eskainiko dizkiguten platerak bertako ardoarekin egoki laguntzeko modukoak dira: patatak errioxar erara, saiheskiak xirmendutan erreak…

[Gora]

Arabako Errioxak ardoa gogorarazten digu beti, ez halabeharrez, baizik eta kalitateko tradizio luze baten ondorioa, urteetan zehar jasotako eta hobetu den jakituria. XUIII. mendearen bukaeran, Bastidako semea zen apaiz batek, Manuel Quintanok, arrakasta handiz ikertu zuen Bordeleko metodoa, Errioxan ardoa ontzeko erabiltzen diren teknika modernoen oinarria. Bastidak ardo ona egiteko arte noblearen erakusgai aberatsa du, bai antzinako haitzulo eta lurpeko kalatuetan baita egungo upelategi handi eta modernoetan ere. Ekoizpen horrek, Errioxako Jatorrizko Deitura Kalifikatuaren izendapen horren babesean, ardo aukera zabala eskaintzen digu:

• Batetik, urteko ardoa edo ardo gaztea, “tempranillo” motari esker fruta-gustua du eta leuntasun gozoa. Edateko erraza da oso zapore ona du eta. “Txikiteoan” edaten den ardoa da

• Bestetik, zahartutako ardoak mahatsaren fruta-gustuak bat egiten du upelaren usain gozoarekin, elkarri aberasten diotela. Ardo mota hauetan sailkatzen dira: ardo ondua, erreserbakoa eta erreserba handikoa. Aromatika zaileko ardoak dira